" Dunia itu ibarat sebuah taman yang indah,yang dihiasi oleh lima ornamen,yaitu ilmu para ulama,adil para pegawai,kepemurahan orang-orang kaya,dan doa dari orang fakir dan miskin"(HR.Imam Bukhari).
Tembang atau dalam bahasa sunda suka disebut dengan Pupuh, ada 17 Pupuh tembang di sunda dan 11 dijawanya , jika 17 sepertihalnya bila kita sandarkan dalam Sholat ada 17 Rakaat dalam kurun 5 (lima) waktu kita sholat.
Jenis tembang /pupuh
Jenis tembang /pupuh
diantaranya :
1. MIJIL
Yang menggambarkan perjalanan anak manusia dari lahir sampai matinya (Masa kelahiran jabang bayi di dunia)
contoh :
Dedalane guno lawan sekti
kudu andhap asor
Wani ngalah dhuwur wekasane
Tumungkula yen dipun dukani
Bapang den simpangi
ono catur mungkur
Yang menggambarkan perjalanan anak manusia dari lahir sampai matinya (Masa kelahiran jabang bayi di dunia)
contoh :
Dedalane guno lawan sekti
kudu andhap asor
Wani ngalah dhuwur wekasane
Tumungkula yen dipun dukani
Bapang den simpangi
ono catur mungkur
2. SINOM
Masa remaja atau masa anak-anak
contoh :
Pangeran kang sipat murah(8/a)
Njurungi kajating dasih(8/i)
Ingkang temen tinemenan(8/a)
Pan iku ujaring dalil(8/i)
Nyatane ana ugi(7/i)
Iya kiyageng ing Tarub(8/u)
Wiwitane nenedha(7/a)
Tan pedhot tumekeng siwi(8/i)
Wayah buyut canggah warenge kang tempa(12/a)
Masa remaja atau masa anak-anak
contoh :
Pangeran kang sipat murah(8/a)
Njurungi kajating dasih(8/i)
Ingkang temen tinemenan(8/a)
Pan iku ujaring dalil(8/i)
Nyatane ana ugi(7/i)
Iya kiyageng ing Tarub(8/u)
Wiwitane nenedha(7/a)
Tan pedhot tumekeng siwi(8/i)
Wayah buyut canggah warenge kang tempa(12/a)
3. ASMARANDANA
Masa Pemuda atau pemudi yang sedang dilanda rasa asmara/cinta kepada lawan jenis
contoh :
Kakalih putra yu luwih
putrane raja Luamah
raja Amarah nuline
kalangkung ayu utama
cahya pindha sasangka
pan nenggih ing namanipun
sang retna yu Salasiyah
Masa Pemuda atau pemudi yang sedang dilanda rasa asmara/cinta kepada lawan jenis
contoh :
Kakalih putra yu luwih
putrane raja Luamah
raja Amarah nuline
kalangkung ayu utama
cahya pindha sasangka
pan nenggih ing namanipun
sang retna yu Salasiyah
4. KINANTI
Masa kehidupan rumah tangga dalam perkawinan
contoh :
Masa kehidupan rumah tangga dalam perkawinan
contoh :
Anoman malumpat sampun,
Praptêng witing nagasari,
Mulat mangandhap katingal,
Wanodyâyu kuru aking,
Gelung rusak awor kisma,
Ingkang iga-iga kêksi.
Praptêng witing nagasari,
Mulat mangandhap katingal,
Wanodyâyu kuru aking,
Gelung rusak awor kisma,
Ingkang iga-iga kêksi.
5. DANDANGGULA
Msa suka duka dalam kehidupan rumah tangga
contoh :
Eling-eling pra kadang den eling(10/i)
Uripa ing ndonya tan lama(10/a)
Bebasan mung mampir ngombe(8/e)
Cinecep nulya wangsul(7/u)
Mring asale sangkane nguni(9/i)
Begja kang wus pana]sangkan paranipun(7/a)
Dedalankang den ambah(8/a)
Mring rahayu lumampah(7/a)
Msa suka duka dalam kehidupan rumah tangga
contoh :
Eling-eling pra kadang den eling(10/i)
Uripa ing ndonya tan lama(10/a)
Bebasan mung mampir ngombe(8/e)
Cinecep nulya wangsul(7/u)
Mring asale sangkane nguni(9/i)
Begja kang wus pana]sangkan paranipun(7/a)
Dedalankang den ambah(8/a)
Mring rahayu lumampah(7/a)
6. MASKUMAMBANG
Masa kehidupan manusia yang rawan atau rentan terhadap kepalsuan
contoh :
Masa kehidupan manusia yang rawan atau rentan terhadap kepalsuan
contoh :
Gereng-gereng Gathotkaca sru anangis
Sambaté mlas arsa
Luhnya marawayan mili
Gung tinamêng astanira
7. DURMA
Masa kehidupan manusia penuh keraguan, antara maju dan mundur
contoh :
Damarwulan aja ngucireng ngayuda, 12 a
Baliya sun anteni, 7 i
Mangsa sun mundura, 6 a
Lah Bisma den prayitna, 7 a
Katiban pusaka mami, 8 i
Mara tibakna, 5 a
Curiganira nuli. 7 i
Masa kehidupan manusia penuh keraguan, antara maju dan mundur
contoh :
Damarwulan aja ngucireng ngayuda, 12 a
Baliya sun anteni, 7 i
Mangsa sun mundura, 6 a
Lah Bisma den prayitna, 7 a
Katiban pusaka mami, 8 i
Mara tibakna, 5 a
Curiganira nuli. 7 i
8. PANGKUR
Masa meninggalkan kehidupan duniawi lalu lebih berkonsentrasi dalam
Masa meninggalkan kehidupan duniawi lalu lebih berkonsentrasi dalam
kehidupan keagamaan atau spiritual untuk mempersiapkan kehidupan di
akhirat kelak
contoh :
Mingkar mingkuring angkara,
Akarana karenan mardi siwi,
Mangka nadyan tuwa pikun,
Yen tan mekani rasa,
Yekti sepi sepa lir asepa samun,
Samangsane pakumpulan,
Gonyak ganyuk nglelingsemi.
contoh :
Mingkar mingkuring angkara,
Akarana karenan mardi siwi,
Mangka nadyan tuwa pikun,
Yen tan mekani rasa,
Yekti sepi sepa lir asepa samun,
Samangsane pakumpulan,
Gonyak ganyuk nglelingsemi.
9. GAMBUH
Jumbuh atau menyatu yakni masa kehidupan seseorang yang sudah
Jumbuh atau menyatu yakni masa kehidupan seseorang yang sudah
matang karena mengenal posisi dirinya sebagai hamba yang harus
mengenal tuhan dan menyembah kepada tuhannya
contoh :
Sekar gambuh ping catur(7/u)
Kang cinatur polah kang kalantur(10/u)
Tanpa tutur katula-tula katali(12/i)
Kadaluarsa katutuh(8/u)
Kapatuh pandadi awon(8/o)
contoh :
Sekar gambuh ping catur(7/u)
Kang cinatur polah kang kalantur(10/u)
Tanpa tutur katula-tula katali(12/i)
Kadaluarsa katutuh(8/u)
Kapatuh pandadi awon(8/o)
10. MEGATRUH :
Masa terputusnya ruh yang ditandai dengan kematian
contoh:
sigra milir kang gèthèk sinangga baju
lkawan dasa kang njagèni
ing ngarsa miwah ing pungku
rtanapi ing kanan kéri
Masa terputusnya ruh yang ditandai dengan kematian
contoh:
sigra milir kang gèthèk sinangga baju
lkawan dasa kang njagèni
ing ngarsa miwah ing pungku
rtanapi ing kanan kéri
ngkang gèthèk lampahnya alon
11. PUCUNG
Masa akhir kehidupan manusia ; menjadi pocong,lalu dikuburkan .
contoh :
Basa ngelmu, mupangate lan panemu
Pasahe lan tapa
Yen satria tanah jawi
Kuna-kuna kang ginilut tri prakara
Lila lamun, kelangan noragegetun
Nrima yen kataman
Sak serik sameng dumadi
Tri legawa nalangsa srah ing bathara.
Bathara gung ing nguger jroning jejantung
Jenek hyang wisesa
Sana pasenedan suci
Nora kaya si mudha mudhar angkara.
contoh :
Basa ngelmu, mupangate lan panemu
Pasahe lan tapa
Yen satria tanah jawi
Kuna-kuna kang ginilut tri prakara
Lila lamun, kelangan noragegetun
Nrima yen kataman
Sak serik sameng dumadi
Tri legawa nalangsa srah ing bathara.
Bathara gung ing nguger jroning jejantung
Jenek hyang wisesa
Sana pasenedan suci
Nora kaya si mudha mudhar angkara.
Dari 11 poin ini merupakan Tembang /pupuh Dakwah para wali songo ,dimana fase hidup kita jalani hari-hari mendatang ini ? sudahkan bercermin dari Tembang diatas ? ..
selanjutnya dari pupuh/tembang sunda lanjut ke poin :
12. PUPUH LAMBANG
(Ngagambarkeun anu lohong banyol, tapi pikiraneun)
contoh :
WAWANGSALAN
Dialajar wawangsalan,
saperti tatarucingan,
cik naon atuh maksudna,
teangan naon wangsalna,
gedong ngambang di sagara,
ulah kapalang diajar,
keuyeup gede di lautan,
kapitineung salawasna.
Dialajar wawangsalan,
saperti tatarucingan,
cik naon atuh maksudna,
teangan naon wangsalna,
gedong ngambang di sagara,
ulah kapalang diajar,
keuyeup gede di lautan,
kapitineung salawasna.
13. PUPUH LADRANG
(Ngagambarkeun anu banyol tapi bari nyindiran)
contoh :
MOKAHAAN
Aya hiji anak bangkong leutik,
mokahaan,
maksudna ngelehkeun sapi,
nahan napas antukna bitu beuteungna.
Aya hiji anak bangkong leutik,
mokahaan,
maksudna ngelehkeun sapi,
nahan napas antukna bitu beuteungna.
14. PUPUH WIRANGRONG
(Ngagambarkeun anu kawiwirangan, era ku polah sorangan)
contoh :
SIEUN DORAKA
Kuring moal deui-deui,
gaduh panata nu awon,
ngabantah nu jadi indung,
sieun dibendon ku Gusti,
kawas Dalem Boncel tea,
doraka ti ibu-rama.
Kuring moal deui-deui,
gaduh panata nu awon,
ngabantah nu jadi indung,
sieun dibendon ku Gusti,
kawas Dalem Boncel tea,
doraka ti ibu-rama.
15. PUPUH JURU DEMUNG
(Ngagambarkeun nu bingung ku kalakuan sorangan)
contoh :
ADIGUNG
Lolobana mungguh jalma,
embung hina hayang agung,
hayang hirup mukti,
tapina embung tarekah,
tinangtu mo bakal nanjung.
Lolobana mungguh jalma,
embung hina hayang agung,
hayang hirup mukti,
tapina embung tarekah,
tinangtu mo bakal nanjung.
16..PUPUH GURISA
(Ngagambarkeun nu ngalamun atawa malaweung)
contoh :
SI KABAYAN
Si Kabayan lalamunan,
pangrasa bisa nyetiran,
motor atawana sedan,
poho keur eundeuk-eundeukan,
na dahan emplad-empladan,
gujubar kana susukan.
Si Kabayan lalamunan,
pangrasa bisa nyetiran,
motor atawana sedan,
poho keur eundeuk-eundeukan,
na dahan emplad-empladan,
gujubar kana susukan.
17. PUPUH BALAKBAK
(Ngagambarkeun heureuy atawa banyol)
contoh :
DAYEUH BANDUNG
Dayeuh Bandung kiwari teuing ku rame-araheng,
gedong-gedong pajangkung-jangkung wangunna-alagreng,
tutumpakan-tutumpakan balawiri lalar liwat-garandeng.
Dayeuh Bandung kiwari teuing ku rame-araheng,
gedong-gedong pajangkung-jangkung wangunna-alagreng,
tutumpakan-tutumpakan balawiri lalar liwat-garandeng.
Tidak ada komentar:
Posting Komentar